THẦN SETH AI CẬP

Seth (Set hoặc Seth) là một trong những vị thần gây tranh cãi nhất trong thần thoại Ai Cập cổ đại, đại diện cho bão tố, sa mạc, hỗn loạn và chiến tranh. Ngài vừa là người bảo vệ thần mặt trời Ra trong cuộc chiến nơi âm giới, vừa bị nguyền rủa vì đã mưu sát anh trai mình.

Chính hình tượng vừa chính vừa tà, giữa trật tự và hỗn loạn đã khiến Seth trở thành một nhân vật kịch tính và cuốn hút bậc nhất trong thần thoại cổ đại.

Theo thần thoại Ennead của Heliopolis, Seth là con trai của nữ thần bầu trời Nut và thần đất Geb. Ngài là anh em ruột với Osiris, Isis và Nephthys. Seth kết hôn với Nephthys, và trong một số truyền thuyết, hai người có con là các vị thần cai quản âm giới như Anubis và Wepwawet.

Chú thích: Bộ sách “Văn bản Kim Tự Tháp” và “Sách Người Chết” đều ghi chép có hệ thống về phả hệ này, được xem là những tư liệu cốt lõi trong tín ngưỡng Ai Cập cổ đại.

Thần tính của Seth đã trải qua nhiều thay đổi rõ rệt theo từng thời kỳ. Ban đầu, ngài đại diện cho sự bảo vệ biên giới, sức mạnh và những cơn bão, nhưng dần về sau, ngài được xem là biểu tượng của hỗn loạn và tàn phá.

Hình ảnh của ngài thường được khắc họa với đầu của một sinh vật không xác định – gọi là "thú Seth", có đôi tai nhọn và mõm dài. Một số học giả cho rằng hình tượng này có thể bắt nguồn từ loài lợn đất châu Phi hoặc động vật họ chó sống về đêm trong sa mạc.

Sau khi sát hại Osiris, Seth tiếm ngôi và khơi mào cuộc thần chiến kéo dài với Horus. Trận chiến này biểu trưng cho cuộc tranh giành tính chính danh vương quyền, đồng thời phản ánh sự đối đầu nhị nguyên giữa hỗn mang và trật tự trong thần thoại Ai Cập cổ đại.

Theo ghi chép từ phù điêu “Phiên tòa giữa Horus và Seth”, cuộc đối đầu này kéo dài suốt "tám mươi năm" và kết thúc bằng phán quyết của các vị thần – trao ngôi báu lại cho Horus.

Sự thờ phụng Seth trong lịch sử Ai Cập cổ đại từng trải qua nhiều thăng trầm. Ngài ban đầu được tôn sùng như vị thần chính ở vùng Thượng Ai Cập thời kỳ Nagada, và tiếp tục giữ vai trò thần hộ quốc trong suốt các triều đại thứ Hai và thứ Ba.

Vào thời kỳ Chuyển tiếp Thứ hai, những người Hyksos xâm nhập Ai Cập thậm chí còn tôn vinh Seth làm thần chính thức của triều đại. Tuy nhiên, cùng với sự trỗi dậy của tín ngưỡng Osiris và Horus, hình tượng của Seth dần bị bôi nhọ, kéo theo sự suy yếu của hệ thống thờ phụng ngài.

Hình ảnh của Seth không tương ứng với bất kỳ loài vật cụ thể nào ngoài đời thực. Người Ai Cập cổ đại mô tả ngài dưới dạng một sinh vật huyền bí, về sau được gọi là “thú Seth” (Set animal). Đặc điểm nhận dạng bao gồm đôi tai hình chữ nhật dựng đứng, mõm cong nhọn và chiếc đuôi dài vươn thẳng lên cao.

Một số học giả cho rằng nguồn cảm hứng cho hình tượng này có thể bắt nguồn từ loài lợn đất châu Phi (aardvark), hoặc là sự pha trộn giữa các loài vật hoạt động về đêm và mang tính đe dọa như chó hoang, hà mã và cá sấu.

Dù thường bị xem là biểu tượng tiêu cực, nhưng trong một số giai đoạn lịch sử, Seth lại trở thành biểu tượng vương quyền và là thần hộ mệnh của hoàng triều Ai Cập. Ví dụ, dưới thời Vương triều thứ 19 (triều đại Ramesses), Seth được tôn xưng là thần chiến tranh và được đặt ngang hàng với Horus như một trong hai nguồn lực tối cao của quốc gia.

Một số vị Pharaon còn lấy tên ngài để thể hiện sự che chở và sức mạnh kế thừa từ Seth – chẳng hạn như vua Seti I, tên gọi có nghĩa là “Người của Seth”.

Trong văn hóa đại chúng và ngành công nghiệp giải trí hiện đại, các nhân vật thần thoại cổ đại được xem là những nguyên mẫu IP (sở hữu trí tuệ) có tiềm năng tái sáng tạo rất cao. Trong đó, Seth là một hình tượng có sức hấp dẫn mạnh mẽ – ngài sở hữu tính lưỡng diện (bảo hộ × hỗn mang), kết hợp giữa yếu tố thị giác ấn tượng và chiều sâu thần thoại.

Thông qua công nghệ số và thiết kế tương tác, Seth đã bước ra khỏi đền thờ để tiến vào thế giới ảo, nơi hình tượng và quyền năng của ngài được định nghĩa lại trong các cấu trúc tường thuật mới, đồng thời biến người dùng thành chủ thể tham gia vào quá trình tái hiện thần thoại.

Trong trò chơi “Chiến Thần Seth”, người chơi nhập vai thần Seth và bị cuốn vào chuỗi xung đột thần thoại với Osiris, Horus và Apep. Thông qua hệ thống chiến đấu, phân nhánh cốt truyện và tiến hóa thần lực, trò chơi không chỉ tái hiện thần thoại cổ đại mà còn dẫn dắt người chơi suy tư về mối quan hệ đan xen giữa trật tự và hỗn mang, giữa quyền lực và trách nhiệm.

Dạng trò chơi này đã biến thần thoại từ “được đọc” thành “được diễn” – nơi thần linh không còn là biểu tượng tĩnh mà trở thành cửa ngõ tham dự vào văn hóa một cách sống động.

Chính nền tảng mâu thuẫn thần thoại – Seth sát hại anh trai và Horus phục thù – tạo nên trục căng thẳng chính trong cốt truyện của trò chơi “Chiến Thần Seth”.

Thiết kế nhân vật trong “Chiến Thần Seth” không đơn thuần phục dựng hình ảnh cổ đại, mà áp dụng chiến lược “thiết kế chuyển ngữ” – giữ nguyên tinh thần thần thoại, đồng thời tích hợp yếu tố thẩm mỹ hiện đại như giáp chiến, hiệu ứng năng lượng, kỹ năng phát sáng… nhằm xây dựng một hệ thống nhân vật mang lại trải nghiệm nhập vai sâu sắc hơn.

Bên cạnh đó, lối thiết kế ngôn ngữ, hoạt ảnh và tên gọi kỹ năng của Seth đều mang tính biểu tượng. Chẳng hạn, tuyệt chiêu “Phán Xét Bão Cát” (沙暴審判) không chỉ gây ấn tượng về mặt thị giác mà còn gợi lại gốc gác của ngài trong vai trò Thần sa mạc.

Cũng như thần tính của Seth kết hợp hỗn loạn và trật tự, việc tái tạo nhân vật thần thoại trong giải trí đương đại là một hành động lựa chọn và diễn giải. Hư cấu và thực tại không nhất thiết đối lập tuyệt đối – đó là cuộc đối thoại giữa tâm linh và văn hóa, tương tự như giữa đánh cược và không đánh cược – điều cốt yếu không nằm ở thiện ác, mà ở khả năng kiểm soát.

Hình tượng của Seth được ứng dụng rộng rãi trong văn hóa hiện đại, bao gồm các lĩnh vực như sáng tác nghệ thuật, bối cảnh điện ảnh và thiết kế nhân vật trò chơi điện tử. Những tái hiện thị giác này không chỉ thể hiện tính đa diện trong thần cách của Seth, mà còn phản ánh quá trình tái tưởng tượng và chuyển ngữ văn hóa thần thoại cổ đại trong bối cảnh đương đại.

Thông qua các sáng tác liên ngành và liên phương tiện, Seth được “tái sinh” từ thần thoại để trở thành biểu tượng văn hóa mới trong không gian giải trí và nghệ thuật đương đại – một hành vi kéo dài sinh mệnh văn hóa của vị thần này vào hiện tại.